Packaging City

Packaging Design Knowledge Center

เป็นมากกว่าบรรจุภัณฑ์

หน้าที่บรรจุภัณฑ์เป็นนอกเหนือจากการเพียงแค่ทำหน้าที่ปกป้องสินค้า สร้างความสะดวกสบาย และสื่อสารทางการตลาดแล้วนั้น เมื่อท่านได้อ่านแล้วอาจจะเกิดมุมมองใหม่ๆมากมาย ในความหมายของการเป็นมากกว่าบรรจุภัณฑ์
บรรจุภัณฑ์ (Packaging) คือ สิ่งห่อหุ้มหรือบรรจุผลิตภัณฑ์รวมทั้งภาชนะที่ใช้ในการขนส่งผลิตภัณฑ์จากแหล่งผู้ผลิตไปยังแหล่งบริโภคหรือแหล่งใช้ประโยชน์ เพื่อวัตถุประสงค์เบื้องต้นในการป้องกันและรักษาผลิตภัณฑ์ให้คงสภาพ นอกจากนี้ บรรจุภัณฑ์(Packaging) ก็ยังเป็นปัจจัยที่สำคัญอย่างหนึ่งในกระบวนการผลิตและหีบห่อ โดยสร้างขึ้นเพื่อวัตถุประสงค์ทางด้านการตลาดและด้านการเก็บรักษา
อย่างไรก็ดีในปัจจุบัน มีการนำบรรจุภัณฑ์มาใช้งานต่อหลากหลายรูปแบบ ซึ่งเป็นการใช้งานที่ไม่ได้สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ที่นักออกแบบและนักการตลาดของผลิตภัณฑ์แบรนด์นั้นๆวางแผนไว้ แต่เป็นการใช้งานโดยไม่ตั้งใจและก่อให้เกิดการสร้างสรรค์ทางความคิดที่ปรับใช้กับบรรจุภัณฑ์ต่างๆ ได้อย่างน่าสนใจ

ตัวอย่างเช่น ควาญช้าง ที่นำขวดสะท้อนแสง เมาเทนดิว (Mountain Dew) ที่มีลักษณะเด่นเฉพาะของตัวบรรจุภัณฑ์ คือ สีเขียวสะท้อนแสง นายพรานจึงนำขวดนี้มาห้อยไว้ข้างหลังช้าง เพื่อให้ผู้คนที่ใช้รถสัญจรไปมา ได้เห็นว่ามีช้างเดินอยู่บนท้องถนน เปรียบก็คือ นำขวดมาใช้เป็นสัญลักษณ์ หรือ แทนไฟรถนั่นเอง นอกจากนี้ รถพ่วง รถบรรทุก หรือ รถกระบะต่างๆ ก็ได้นำมาห้อยไว้ท้ายรถจุดประสงค์ก็เพื่อเป็นสัญลักษณ์ให้เห็นรถตัวเองชัดเจนขึ้น
Eco Packaging
ทั้งนี้ ก็ยังมีการนำบรรจุภัณฑ์ที่เป็นลักษณะขวด PET ไปใช้ประโยชน์อื่นๆ อีกมากมาย เช่น ที่โกยผง กระถางปลูกต้นไม้ กับดักสัตว์ต่างๆ    หรือ เมื่อครั้งที่ประเทศไทยเกิดวิกฤติน้ำท่วมครั้งที่ผ่านมา จะเห็นได้ว่า ขวดpet ก็ถูกนำมาประยุกต์ใช้ออกแบบเป็นเรือ เสื้อชูชีพ ซึ่งล้วนแต่ใช้ความคิดสร้างสรรค์ประดิษฐ์ทำกันขึ้นมาเองทั้งนั้น หรือในต่างประเทศ เช่นประเทศฟิลิปปินส์ ก็นำขวดไปสร้างเป็นโรงเรียนเพื่อทดแทนโรงเรียนที่ถูกทำลายจากพายุไต้ฝุ่นทุกๆ ปี ไอเดียที่น่าสนใจอีกตัวอย่าง คือ หลอดไฟพลังแสงอาทิตย์ (Sola bottle) เริ่มจากวิธีง่ายๆนั่นคือ การบรรจุน้ำผสมคลอรีนลงไปในขวดพลาสติก เป็นการป้องกันการเกิดตะไคร่น้ำจากนั้นก็ปิดฝาและทากาวด้านบนเพื่อเจาะติดกับหลังคาสังกะสีหรือกระเบื้องและใช้หลักการสะท้อนของแสงแดด ทำให้ความสว่างส่องสะท้อนลงมาสู่ใต้หลังคาได้ ถือเป็นนวัตกรรมแสงสว่าง ที่สามารถช่วยลดการใช้พลังงานได้อีกทางหนึ่ง
Eco-Packaging2 Eco-Packaging3
ในทางการแพทย์ ที่โรงพยาบาลตรัง ก็ได้นำขวดน้ำเกลือที่เหลือใช้แล้วมาประดิษฐ์เป็นเฝือกดามกันเท้าตก (Short Leg Slab) สำหรับผู้ป่วยที่ได้รับผลกระทบจาก ภาวะข้อเท้าตก (Foot Drop) โดยสามารถใช้ทดแทนที่รองของจริงได้ถึง 1,200 บาท อย่างไรก็ตาม จะเห็นได้ว่า ภูมิปัญญาที่เกิดขึ้นนั้น บางเรื่องเราก็ไม่สามารถหาแหล่งที่มาของไอเดียได้ แต่โดยหลักๆ แล้วก็สามารถวิเคราะห์ได้ถึงพฤติกรรมสาเหตุการคิดค้นเกี่ยวกับการใช้บรรจุภัณฑ์ในรูปแบบต่างๆ กันได้ดังนี้

1. เกิดจากความคิดสร้างสรรค์ เนื่องจากบรรจุภัณฑ์เหล่านั้น สามารถทดแทน หรือนำไปใช้งานได้ เสมือนกับการใช้ผลิตภัณฑ์จริง ดังที่ยกตัวอย่าง ขวดน้ำเกลือทำเป็นที่ดามกันเท้าตก สามารถช่วยผู้ป่วยลดค่าใช้จ่าย และเป็นการช่วยนำบรรจุภัณฑ์กลับมาใช้ใหม่ได้เป็นประโยชน์สูงสุด
2. รูปทรงและความทนทานชองบรรจุภัณฑ์ สามารถนำไปใช้งานทดแทนอุปกรณ์อื่นๆ ได้ เช่น นำไปปลูกต้นไม้ ที่ตักผงขยะ ใส่สิ่งของอื่นๆ หรือดักสัตว์ต่างๆ ทั้งที่จริงแล้ว ขวดบรรจุภัณฑ์หน้าที่หลักคือ ไว้ใส่ผลิตภัณฑ์ แต่ผู้คนก็สามารถพลิกแพลงกลายเป็นอุปกรณ์ใช้งานอื่นได้อีกด้วย ทำให้บรรจุภัณฑ์สามารถเพิ่มฟังก์ชันการใช้งานได้หลากหลายมากขึ้น
Green packaging
3. เกิดจากการปรับตัว เนื่องจากในปัจจุบันมีผลิตภัณฑ์ออกมาเยอะมากมาย ทำให้บรรจุภัณฑ์ที่ออกแบบมาก็เยอะตามเช่นกัน ตัวอย่างเช่น ขวด PET นับว่าเป็นปัญหาในการย่อยสลายค่อนข้างใช้เวลายาวนาน ดังนั้น เมื่อบรรจุภัณฑ์เหล่านี้เยอะขึ้นทำให้ผู้คนเกิดการปรับตัว นำบรรจุภัณฑ์ที่ตัวเองพบเจอ หรือใช้อยู่ในชีวิตประจำวัน มาทดลอง หรือปรับเปลี่ยนเป็นของใช้ หรือใช้งานในรูปแบบต่างๆ นับไม่ถ้วน บางครั้งเกิดการลอกเลียนแบบ หรือทำตามๆ กันมา บางรายสามารถพัฒนาบรรจุภัณฑ์ให้เป็นนวัตกรรมใหม่ๆ ที่คาดไม่ถึงอีกมากมาย เช่น สร้างเป็นโรงเรียน บ้านเรือน เฟอร์นิเจอร์ และหลอดไฟ เป็นต้น

Scheme-in-Phillipines-whe-006
อย่างไรก็ดี ไม่ว่าบรรจุภัณฑ์เป็นแรงบันดาลใจ หรือ สามารถจุดประกายไอเดียใหม่ๆ ได้ก็ดี แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าการนำบรรจุภัณฑ์ไปใช้งานต่อ จะทำให้ปริมาณของเสียจากการผลิตบรรจุภัณฑ์หมดสิ้นไป กระบวนการกำจัดขยะก็เป็นเพียงแค่ปลายทางที่ช่วยกำจัดขยะเสียได้เพียงบางส่วนและต้องใช้ระยะเวลาค่อนข้างนานเช่น บรรจุภัณฑ์ประเภทพลาสติก ดังนั้น นักออกแบบรุ่นใหม่ควรจะหันมาใส่ใจกับบรรจุภัณฑ์ที่ผลิตออกมาว่ามีความคุ้มค่าในการใช้งานมากน้อยอย่างไร หรือนำภูมิปัญญาจากผู้บริโภคที่สร้างสรรค์ผลงานต่างๆ ไปต่อยอดในงานออกแบบบรรจุภัณฑ์ให้มีฟังก์ชันการใช้งานได้หลากหลายมากขึ้น

เครดิต : SMEs Plus

Filed under: Idea Packaging, Other, , , , , , , , , , , , , , ,

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

%d bloggers like this: